Szkoła do życia – czego oczekujemy od polskiej szkoły?

Co nas łączy w myśleniu o szkole?

Dyskusję otworzył Jędrzej Witkowski, nawiązał do raportu „Szkoła do życia” Centrum Edukacji Obywatelskiej. Jak pokazują wyniki raportu, mimo różnic światopoglądowych i politycznych w podstawowych oczekiwaniach wobec szkoły – więcej nas łączy, niż dzieli.

Dla większości najważniejsze jest, aby szkoła dobrze realizowała swoje podstawowe zadania, czyli przekazywała wiedzę, uczyła wykorzystywać ją w praktyce i przygotowywała podopiecznych do dorosłości. Powinna być też miejscem przyjaznym i bezpiecznym, ale jednocześnie nie rezygnującym ze stawiania uczniom wymagań.

Połączenie zagadnień wiedzy, praktycznych umiejętności, wymagań i dobrej atmosfery było jednym z najważniejszych tematów panelu.

Panelistki i paneliści biorący udział w debacie „Co nas łączy (a co dzieli) w myśleniu o edukacji?”, źródło: CEO

Szkoła przyjazna i wymagająca

Paulina Piechna-Więckiewicz zwróciła uwagę na wysokie oczekiwania kierowane pod adresem szkoły. Jednak nie wszystkie potrzeby uczniów, rodziców i opiekunów placówka może zaspokoić samodzielnie. Dlatego potrzebne są lepsza komunikacja oraz jasne określenie odpowiedzialności wszystkich uczestników systemu.

Marzena Machałek podkreślała, iż przygotowanie do życia jest jednym z podstawowych zadań szkoły. Obejmuje nie tylko adaptację do wykonywania pracy, ale także budowanie relacji międzyludzkich, pełnienie różnych ról społecznych i umiejętność rozpoznawanie dobra od zła. Szkoła powinna być włączająca i dostrzegać mocne strony uczniów, a także uczyć młodzież mierzenia się z trudnościami.

Rolę szkoły podobnie widzi prof. Piotr Wachowiak. Jak mówił – jej zadaniem jest nie tylko edukowanie, ale także kształtowanie młodych ludzi. Wśród ważnych kompetencji wymienił m.in. ocenianie informacji, rozpoznawanie dezinformacji, komunikowanie się i rozwiązywanie problemów. Ważne są również: odpowiedzialność, szacunek dla różnorodności i poczucie wspólnoty.

Wiedza przekładalna na działanie

Uczestnicy panelu zwracali uwagę, iż przygotowanie do życia wymaga łączenia wiedzy z praktyką. Ewa Dumkiewicz-Sprawka wskazywała na znaczenie debat, projektów i innych metod angażujących uczniów.

Oktawia Gorzeńska przedstawiła doświadczenia Gdyni, gdzie jakość edukacji rozumiana jest nie tylko jako wyniki nauczania, ale także jako dobrostan uczniów i nauczycieli oraz kooperacja szkoły z otoczeniem. Wśród przykładów wymieniła projekty uczniowskie, współpracę z pracodawcami i Centrum Nauki Experyment, rozwój samorządów uczniowskich oraz doradztwo zawodowe. Jak podkreślała: szkoła do życia się dzieje, a jest to efekt konkretnych działań i współpracy wielu osób oraz instytucji.

Jak zmieniać polską szkołę?

W drugiej części debaty uczestnicy wskazywali rozwiązania, które mogą przybliżyć polską szkołę do modelu „szkoły do życia”.

Prof. Piotr Wachowiak mówił o inicjatywach SGH, m.in. o Uniwersytecie Dzieci, Olimpiadzie Przedsiębiorczości i przygotowaniu nauczycieli do prowadzenia przedmiotu „biznes i zarządzanie”.

Andrzej Kozłowski zwrócił uwagę na rolę wydawców edukacyjnych w tworzeniu podręczników, narzędzi cyfrowych i rozwiązań odpowiadających na potrzeby uczniów.

Ewa Dumkiewicz-Sprawka wskazała natomiast na potrzebę zmiany systemu doskonalenia nauczycieli. Zamiast opierać się głównie na tradycyjnych szkoleniach, nauczyciele powinni być wspierani w ich codziennej pracy: poprzez diagnozę potrzeb, współpracę w gronie pedagogicznym, obserwację lekcji czy lekcje otwarte.

Oktawia Gorzeńska podkreśliła znaczenie kooperacji szkół, samorządów i pracodawców, a także potrzebę rozwiązania problemów związanych z finansowaniem oświaty.

Podczas dyskusji wybrzmiewała potrzeba znalezienia wspólnego mianownika dla przyszłości edukacji. Marzena Machałek zaproponowała stworzenie wspólnego dekalogu edukacji, tj. zestawu podstawowych zasad, które mogłyby połączyć różne środowiska. Paulina Piechna-Więckiewicz mówiła o koncepcji życzliwego sporu, w którym różnice zdań nie wykluczają zespołowego szukania rozwiązań. Wspomniała też o przygotowywanej reformie „Kompas Jutra”.

Edukacja może być przestrzenią współpracy

Panel pokazał, iż idea „Szkoły do życia” może być punktem wyjścia do rozmowy ponad podziałami. Szkoła przyjazna, ale wymagająca, która łączy wiedzę z praktyką oraz przygotowuje do dynamicznie zmieniającego się świata i dbająca o dobrostan – to tezy, które zostały wyeksponowane w wypowiedziach przedstawicieli różnych środowisk.

Na zakończenie prof. Piotr Wachowiak zadeklarował gotowość do podjęcia się roli opiekuna procesu tworzenia wspólnego dekalogu edukacji we współpracy z Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Autorką artykułu jest Katarzyna Banaszek, redaktorka w Dziale Komunikacji CEO.

Tekst opublikowany 26.09.2026 r.